اسید نیتریک چیست و از کجا بخریم

اسید نیتریک یک ترکیب شیمیایی با فرمول HNO3 و جرم مولکولی 63.01g/mol است. اسید نیتریک قابلیتی اسیدیته بسیار بالایی دارد و برای همین از قابلیت انحلال آن در صنعت استفاده فراوانی می‌شود. نام های دیگر اسید نیتریک، جوهر شوره و تیزاب است. اسید نیتریک خالص مایعی بی رنگ حساس به نور است که به مرور زمان تجزیه شده به اکسید های نیتروژن تبدیل می‌شود و در نهایت به رنگ زرد تا قرمز تغییر رنگ می‌کند.
خرید انواع اسید نیتریک

از دیگر ویژگی های جالب اسید نیتریک این است که میزان کم آن قابلیت خوراکی دارد. اسید نیتریک در آب قابلیت انحلال دارد و ph نزدیک به 1 ایجاد می‌کند که نشان دهنده قدرت اسیدیته آن است. ساختار مولکولی اسید نیتریک به صورت زیر است:

ساختار اسید نیتریک

خواص فیزیکی و شیمیایی اسید نیتریک

فرمول شیمیایی H۱N۱O۳ شکل ظاهری(دمای اتاق) Colorless liquid
جرم مولی 63.01 g/mol انحلال پذیری Completely miscible
چگالی 1.5129 g/cm3 ضریب شکست 1.397 (16.5 °C)
دمای ذوب -42  °C گشتاور دو قطبی 2.17 ± 0.02 D
دمای جوش 83  °C Cas No 7697-37-2

روش تولید اسید نیتریک

امروزه اسید نیتریک از طریق فرایند استوالد، از اکسیداسیون آمونیاک در هوا و با حضور کاتایزور پلاتین در دمای 900 درجه سانتی گراد بدست می آید.

NH۳ (g) + ۵O۲ (g) → ۴ NO(g) + ۶ H۲O (g)

اکسید نیتریک بدست آمده از واکنش قبلی مجددا اکسید شده و دی اکسید نیتروژن را تشکیل می دهد.

NO (g) + O۲ (g) → ۲NO۲ (g)

در مرحله بعدی دی اکسید نیتروژن با آب ترکیب و منجر به تولید اسید نیتریک می شود.

NO۲ (g) + H۲O (l) → ۲ HNO۳ (aq) + NO (g)

یکی دیگر از روش های تولید اسید نیتریک استفاده از گاز اسید سولفوریک به جای هوا است. برای تولید اسید نیتریک با این روش نیاز به کوره هایی با دمای 150 تا 170 درجه سانتی گراد است. که  برخلاف روش قبل گران تر بوده و به انرژی کمتری مورد نیاز است.

اسید نیتریک از طریق روش بریک لند نیز می توان تهیه کرد. در این روش از گاز اکسیژن و نیتروژن استفاده می شود. اما با توجه به کم بودن غلظت اکسید نیتروژن و میزان انرژی بالای الکتریکی مورد نیاز، هزینه بر بوده و امکان برگشت واکنش در دمای بالا وجود دارد.

کاربردهای اسید نیتریک

اسید نیتریک کاربرد های فراوانی دارد که به صورت مختصر به آن می‌پردازیم اگر می خواهید اطلاعات جامع تری در خصوص کاربرد این ماده بدست آورید به بخش خواص و کاربردهای اسید نیتریک مراجعه کنید.

کاربرد اسید نیتریک در صنعت کشاورزی 

در حال حاظر، بیشترین کاربرد اسید نیتریک ساخت کود های شمیایی کشاورزی است. اسید نیتریک به خاطر داشتن نیتروژن در ترکیب خود، دارای امتیاز ویژه ای برای تولید کود است و همچنین به دلیل داشتن خاصیت اسیدی، باعث سمزدای و دفع آفات می‌شود.

یکی دیگر از کاربرد های اسید نیتریک در صنعت کشاورزی تولید نیترات آمونیوم است. نیترات آمونیوم نیز یکی از مواد مهم در تولید کود های شیمیایی است.

کاربرد اسید نیتریک در تولید حلال

همانطور که گفته شد، اسید نیتریک خاصیت اسیدیته بالایی دارد به خاطر همین قادر است بسیاری از مواد را در خود حل کند. برای همین اسید نیتریک در ساخت بسیاری از حلال های صنعتی کاربرد دارد.

همچنین می‌توان از برای خنثی سازی محیط های قلیایی نیز استفاده شود.

اسید نیتریک تنها حلالی است که قادر به حل کردن مس و نقره است، و از طرفی این اسید توانایی حل کردن طلا و پلاتین را ندارد. برای همین در وسایل الکترونیکی که از طلا استفاده شده است، مس و نقره آن را با اسید نتریک جدا می‌کنند و طلای آن باقی میماند.

سایر کاربرد های اسید نیتریک

دیگر کاربرد های آن به صورت خلاصه در زیر آمده است:

  • استخراج فلزات گرانبها با تیزاب سلطانی
  • استفاده در آنالیز عنصری فلزات
  • در الکتروشیمیایی برای دوپینگ کردن مواد نیمه رسانا
  • تصیفیه نانولوله های کربنی
  • استفاده در نجاری برای تمیز کردن سطح چوب( چوب کاج و افرا به میزان غلظت کم )
  • تمیز کاری فولاد زنگ نزن
  • تمیزکردن سیلیکون در صنایع الکترونیکی
  • چاپ فلزی
  • مخلوط کردن آن با آب و الکل و نیتال باعث تولید محلول اچینگ در متالوگرافی می‌شود
  • ساخت الکترولیت نقره

نکات ایمنی کار با اسید نیتریک

همانطور که گفته شد، اسید نیتریک یک اسیدی بسیار قوی و صنعتی است که مصرف آن در تمام صنایع به وضوح دیده می‎‌شود. برای همین، باید نکات ایمنی کار با آن را یاد گرفته و عملی کنیم. در ادامه به نکات ایمنی کار با اسید نیتریک می‌پردازیم:

نکات ایمنی کار با اسید نیتریک

آتش سوزی : اسید نیتریک قابلیت اشتعال کمی دارد ولی در صورت ایجاد گرما و جرقه، آتش می‌گیرد. پس باید در جای خنکی نگداری شود و دور از مواد آتش زا باشد.

خاصیت اسیدی بالا : همانطور که گفته شد، اسید نیتریک ph نزدیک به 1 دارد و خاصیت اسیدیته آن به قدری بالا است که لمس آن باعث ایجاد خطرات جبران ناپذیری خواهد شد. این ماده باید در ظرف مخصوص نگهداری شود که علاوه بر جنس آن، باید درب ظرف نیز سفت و محکم باشد تا از آن لبریز نوشد یا گاز درون آن خارج نشود.

تماس با چشم : تماس اسید نیتریک با چشم منجر به نابینایی می‌شود مگر اینکه درصد کمی از آن به چشم ما خورده باشد. در صورت تماس آن با چشم باید به مدت 20 الی 30 دقیقه چشم را با آب گرم بشوریم و سپس به پزشک مراجعه کنیم.

تماس با پوست : تماس میزان کمی از اسید نیتریک با پوست دست منجر به ایجاد لک های زرد و قهوه ای خواهد شد و حتی باعث ایجاد زخم های عمقی و دردناکی روی دست می‌شود که اثر باقی خواهد ماند. در صورت ریختن این اسید بر روی پوست( به میزان کم و متوسط ) باید فوران با آب گرم ناحیه صدمه دیده را 20 الی 30 دقیقه آب بکشید. اگر میزان تماس آن با پوست دست زیاد باشد، هرگز فوران آب بر روی آن نگیرید زیرا باعث مرگ می‌شود.

خوردن : خوردن اسید نیتریک باعث ایجاد دل درد، تهوع، بیهوشی و حتی مرگ می‌شود. اگر فردی به این خطر دچار شد، به هیچ وجه به اون چیزی جز آب ندهید. میزان آب نیز باید کم باید و در حدود 300 میلی لیتر باشد و سپس سریعا به پزشک مراجعه شود.

استنشاق : باعث بروز سرگیجه و ایجاد مشکلات تنفسی و حتی قلبی می‌شود. فردی که با استنشاق گاز اسید نیتریک دچار مصمومیت شود، باید سریعا به فضای باز برود و از کپسول اکسیژن استفاده کند. حواستان باشد که فرد مصموم باید به طور منظم ضربان قلب آن چک شود و در صورت کاهش ضربان آن به بخش اورژانس سریعا مراجعه شود.

نگهداری : باید رد ظروف مخصوص مانند استنلس استیل و یا آلومینیمی و شیشه‌ای نگهداری شود و همچنین فضای اطراف سیمانی باشد. در نزدیکی آن فلز یا مواد قلیایی نباشد و همچنین روی ظرف آن برچسب CORROSIVE-OXIDEZER-POISON زده شود.

در هنگام کار با اسید نیتریک، استفاده از ماسک فیلتر دار، عینک مخصوص، دستکش ساق دار و روپوش بلند الزامی است. رعایت نکردن هر کدام از موارد بالا باعث بروز مشکلات جبران ناپذیری خواهد شد.

سوالات متداول درباره اسید نیتریک

در این بخش، به سوالات متداولی که بیشتر درباره اسید نیتریک پرسیده شده است می‌پردازیم :

نام های دیگر اسید نیتریک چیست؟

نام های دیگر اسید نیتریک،نیترات هیدروژن یا هیدروژن نیترات، ازوتیک اسید، جوهر شوره، اسید ازوتیک، تیزاب، اسید ازته و نیتروکسید آنیل است.

اسید نیتریک را از کجا تهیه کنیم؟

شرکت اینترنتی تماد کالا فعال در زمینه فروش مواد شیمیایی صنعتی و آزمایشگاهی، آماده ارائه خدمات در حوزه فروش اسید نیتریک با کیفیت عالی، قیمت مناسب و در مقادیر دلخواه به مشتریان می باشد. شما می‌توانید برای تهیه انواع اسید نیتریک با برند ها و حجم های مختلف، به سایت تمادکالا مراجعه کنید و یا بر روی لینک پیوست شده در قسمت زیر کلیک کنید.

اسید نیتریک را از کجا تهیه کنیم؟

تجزیه اسید نیتریک به چه شکل است؟

اسید نیتریک در دمای اتاق(25 درجه سانتی گراد) تجزیه بسیار کم و ناچیزی دارد که می‌توان آن را نادیده گرفت ولی در صورت گرم شدن و قرار گرفتن در معرض مستقیم آفتاب، سرعت تجزیه آن بیشتر می‌شود و رنگ آن تغییر می‌کند و قرمز یا زرد رنگ می‌شود.

واکنش اسید نیتریک با طلا و پلاتین

اسید نیتریک به دلیل خاصیت اسیدیته بالایی که دارد، با تمام فلزات واکن می‌دهد، ولی تنها دو فلز هستند که با اسید نیتریک واکنش نمی‎دهند که آن دو فلز طلا و پلاتین هستن که از قوی ترین و نجیب ترین فلزات هستند. به خاطر همین در استخراج طلا از مدارهای الکترونیکی، از اسید نیتریک برای حل کردن سایر فلزات اطراف سیم های طلا استفاده می‌کنند و در نهایت سین های طلا به صورت جامد در محلول باقی می‌مانند.

چگونه عیار طلا را با اسید نیتریک تشخیص می‌دهند؟

در جواهراتی که از طلا استفاده شده است، معمولا طلا خالص نیست و با مس و نقره آلیاژ شده است. همانطور که در قسمت بالا گفته شد، اسید نیتریک با تمام فزات بجز طلا و پلاتین واکنش می‌دهد. پس اگر جواهر ما از آلیاژ طلا ساخته شده باشد، هرچه میزان طلای آن در آلیاژ بیشتر باشد، واکنش آن با اسید نیتریک کمتر است و هرچه آلیاژ ما ناخاصی بیشتر داشته باشد، واکنش آن سریع تر و واضح تر است.

به محتوای این صفحه امتیاز دهید


۵ از ۵
برچسب ها :

مقاله های تمادکالا

چشم بند وسیله ای است برای ایجاد خوابی راحت تر. این وسیله اکثر برای آدم هایی که وجود نور باعث بیخوابی در آن ها شده استفاده می‌شود ولی در برخی مکان ها مانند هواپیما که توانایی تاریک کردن مکان برای خواب را ندارید نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. چشم بند ها اغلب از پنبه و […]

شاید برای خیلی ها این سوال پیش آمده باشد که به چه موادی “نانو مواد” می گویند و اصلا “نانو” به چه معنی است؟ قصد داریم در مقاله پیش رو توضیحاتی در مورد فناوری نانو و نانومواد بدهیم. علم و فناوری نانو به دستکاری و تغییر مواد و باالتبع خواص آنها در ابعاد کوچک(نانو) گفته […]

استاندارد 0.5 مک فارلند برای تخمین کدورت و میزان باکتری معلق در مایعات استفاده می‌شود. روش تهیه استاندارد مک فارلند از طریق مخلوط کردن کلرید باریوم 1% (BaCl2) و اسید سولفوریک 1% (H2SO4) است. با تنظیم حجم این دو معرف می‌توان استانداردهایی با درجات مختلف کدورت تهیه کرد تا چندین غلظت مختلف از باکتری را […]

خاصیت ضد میکروبی نقره از دیرباز شناخته شده بود و به همین دلیل هم در بسیاری موارد مورد استفاده قرار می گرفت. امروز با پیشرفت فناوری و تولید نانوذرات نقره، خاصیت آنتی باکتریال آن بسیار افزایش یافته است. نانوذرات نقره با توجه به اینکه نسبت سطح به حجمشان افزایش یافته است، خاصیت ضد میکروبی و […]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برخی از مشتریان تمادکالا